tháng năm 2017

U nang buồng trứng có nhiều ảnh hưởng không tốt đến thai nghén và ngược lại, tình trạng thai nghén cũng ảnh hưởng đến sự tiến triển của u. Vì vậy, thai phụ cần phát hiện u sớm để đề phòng biến chứng nguy hiểm cho cả mẹ và con.

U nang buồng trứng có nhiều ảnh hưởng không tốt đến thai nghén và ngược lại, tình trạng thai nghén cũng ảnh hưởng đến sự tiến triển của u. Vì vậy, thai phụ cần phát hiện u sớm để đề phòng biến chứng nguy hiểm cho cả mẹ và con.

U nang buồng trứng là loại u buồng trứng dạng nang. Trên lâm sàng gặp 3 loại nang: Nang nước nếu dịch chứa trong nang loãng như nước; Nang nhầy nếu dịch chứa trong nang là loại dịch sánh, đặc hơn và trong lòng nang có các vách chia nang ra thành nhiều thùy khác nhau; Nang bì nếu dịch chứa trong nang là một chất dịch màu trắng đục, không thuần nhất, hơi sánh đặc, ngoài ra trong nang còn chứa tóc, răng hay mảnh xương. Ngoài các nang thực thể trên còn có nang cơ năng là các nang nước loại nhỏ, đường kính từ 5cm trở xuống có thể tự mất đi sau một vài vòng kinh; và buồng trứng dạng nang là trường hợp lạc nội mạc tử cung ở buồng trứng, các tế bào của nội mạc tử cung lạc vào buồng trứng phát triển rồi bong ra qua mỗi chu kỳ, tạo thành một ổ chứa máu đen, sánh đặc. Trong trường hợp này buồng trứng to lên như có nang dính với các tạng lân cận và đau bụng kinh.

Hình ảnh u nang buồng trứng.

Hình ảnh u nang buồng trứng.

Ảnh hưởng của nang buồng trứng tới thai kỳ

Ở độ tuổi sinh đẻ, bình thường mỗi chu kỳ kinh nguyệt sẽ có một nang trứng chín (đường kính khoảng 20mm) nó tự vỡ để giải phóng noãn bào (được gọi là phóng noãn hay là rụng trứng). Noãn bào được hút vào vòi tử cung (còn gọi là vòi trứng), nếu gặp tinh trùng sẽ kết hợp với nhau (gọi là thụ tinh) rồi phát triển thành thai nhi. Phần còn lại của nang trứng sẽ nhỏ lại, gọi là hoàng thể. Hoàng thể tiết ra progesteron giúp phôi thai phát triển trong ba tháng đầu.

Việc buồng trứng bị thay đổi về cấu trúc mô học sẽ ảnh hưởng đến chức năng sinh sản cũng như sinh lý bình thường của người phụ nữ. Nếu một bên buồng trứng bị bệnh thì bên lành có thể thay thế hoàn toàn cho nó. Ngay cả khi một buồng trứng bị bệnh, nếu như tổ chức của nó chưa bị phá hủy hoàn toàn thì ở những phần còn lành, các nang noãn vẫn có thể phát triển nên bệnh nhân vẫn có kinh nguyệt và mang thai.

U thường không gây triệu chứng gì đặc biệt nếu không có biến chứng. Tuy nhiên, ở phụ nữ có thai, u nang buồng trứng lại là vấn đề đáng được quan tâm.

U nang buồng trứng gây vô sinh khi tổ chức buồng trứng bị hủy hoại hoàn toàn, không còn tế bào lành để phát triển thành nang trội. Có thể còn một số nang noãn nhưng phát triển không đầy đủ nên không phóng noãn được. Nếu buồng trứng vẫn còn một phần tổ chức lành thì vẫn có thể phóng noãn, nhưng u nang quá to sẽ chèn ép vòi tử cung, ngăn noãn bào và tinh trùng gặp nhau, gây vô sinh.

Một số trường hợp bệnh nhân vẫn có thai, nhưng do buồng trứng bị bệnh nên hoàng thể phát triển không tốt, gây sẩy thai. Nếu u to sẽ chèn ép vào tử cung, sẽ kích thích tử cung co bóp và cũng gây sẩy.

Ở nhiều trường hợp, u nang tuy lớn nhưng thai vẫn phát triển bình thường ở hai quý đầu; nhưng sang quý 3, thai đã lớn làm cho tử cung to ra nên khối u gây chèn ép, kích thích tử cung co bóp nhiều, khiến thai bị tống ra ngoài sớm.

U nang buồng trứng còn cản trở thai nhi bình chỉnh trong tử cung. Thông thường đến tháng thứ 7 hay thứ 8, đầu thai nhi phải quay xuống dưới để dễ ra ngoài khi sinh. Nếu u lớn, nó có thể chèn vào tử cung, ép tử cung vào thành bụng khiến thai nhi không thể quay đầu được, gây đẻ khó. Trong khi chuyển dạ, nếu khối u có đường kính khoảng 10cm và nằm trong tiểu khung, nó sẽ không cho thai tiến vào lòng tiểu khung để ra ngoài, phải mổ lấy thai.

Tình trạng thai nghén cũng ảnh hưởng không tốt đến u nang buồng trứng. Khi không có thai, khối u thường nằm trong lòng tiểu khung; nhưng khi có thai, tử cung lớn dần đã đẩy khối u vào trong ổ bụng. Ruột di động làm cho khối u bị xoắn, gây nên bệnh cảnh cấp cứu ngoại khoa, cần mổ gấp.

Khi có thai, triệu chứng u nang buồng trứng xoắn khó chẩn đoán hơn. Khi mổ cấp, tử cung bị kích thích dễ gây sẩy thai hoặc đẻ non. Sau khi sinh, tử cung thu nhỏ lại, ổ bụng rộng rãi, khối u di động nhiều nên cũng dễ bị xoắn và phải mổ cấp cứu.

Điều trị thế nào?

Khi bị u nang buồng trứng cần phải phẫu thuật lấy khối u ra khỏi cơ thể càng sớm càng tốt. Nhưng đối với phụ nữ mang thai có khối u buồng trứng, nếu xảy ra vào 3 tháng đầu các bác sĩ thường chỉ định theo dõi chặt chẽ và chờ hết 3 tháng đầu mới thực hiện phẫu thuật để tránh gây sẩy thai. Nếu u buồng trứng được phát hiện vào 3 tháng cuối thì thường chờ đến sau sinh mới thực hiện phẫu thuật. Trong quá trình theo dõi, xét nghiệm đánh giá, siêu âm nếu thấy khối u lớn nhanh, nghi ngờ thoái hoá ác tính thì phải thực hiện phẫu thuật ngay để đảm bảo sức khỏe, tính mạng của người mẹ.

Thai phụ cần lưu ý: Khi có thai, phải khám ngay từ tháng đầu tiên để được xét nghiệm, trong đó có siêu âm phát hiện u buồng trứng để được theo dõi, điều trị thích hợp. Nếu khám phát hiện muộn sẽ có nhiều nguy cơ ảnh hưởng xấu đến thai kỳ và sức khỏe người mẹ.

Lời khuyên của thầy thuốc

Phải nhớ rằng chẩn đoán u nang buồng trứng trong khi có thai nhiều khi khó khăn, thường bị nhầm với dọa sẩy hay đẻ non. Khi có chẩn đoán chính xác thì thường đã muộn, việc xử trí nhiều khi chậm trễ, để lại những hậu quả không tốt cho thai nghén. Vì vậy những chị em hay đau bụng kinh (thống kinh) trước khi quyết định mang thai chị em nên đi khám siêu âm xem có u nang thì xử lý ngay. Trong khi có thai hoặc sau đẻ, nếu đau bụng thì phải đi khám ngay để nếu u bị xoắn thì được xử trí đúng đắn và kịp thời.

Theo SKDS

Hiện nay, tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng thể nhẹ cân là 14,1%, suy dinh dưỡng thấp còi là 24,6%. Suy dinh dưỡng do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân từ những sai lầm trong nuôi dưỡng và chăm sóc trẻ của các bậc cha mẹ đã làm ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất, vận động và trí thông minh của trẻ.Sau đây là 5 sai lầm bà mẹ thường gặp khi nuôi con:

Không cho con bú sữa mẹ

Năm 2005, tỷ lệ nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ là 15,5%, hiện nay tỷ lệ này ở mức 19,6% và Việt Nam đang nằm trong nhóm có tỷ lệ nuôi con bằng sữa mẹ thấp.Theo kết quả nghiên cứu tại Kiến Thụy, Hải Phòng, tỷ lệ bà mẹ cho con bú sau sinh 1 giờ đầu là 55,2%, nhưng tỷ lệ bà mẹ cho con bú hoàn toàn trong 6 tháng đầu là 20,2%.

Mặc dù sữa mẹ có nhiều lợi ích cho trẻ, nhưng không phải bà mẹ nào cũng biết và thực hiện. Các yếu tố ảnh hưởng đến nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu thường là: mẹ phải đi làm sớm,  bà mẹ nghĩ rằng sữa của mình không tốt bằng sữa công thức, chuộng sữa ngoại, muốn giữ gìn vóc dáng,...

Không nên cho trẻ ăn quá nhiều chất đạm, dễ gây rối loạn tiêu hóa, phân sống...

Không nên cho trẻ ăn quá nhiều chất đạm, dễ gây rối loạn tiêu hóa, phân sống...

Ăn bổ sung quá sớm hoặc quá muộn

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới, thời điểm cho trẻ ăn bổ sung (ăn sam, ăn dặm) là khi trẻ tròn 6 tháng tuổi (180 ngày). Trẻ sau 6 tháng tuổi, nhu cầu tăng cao sữa mẹ không đáp ứng đủ vì vậy cần bổ sung thêm thức ăn cho trẻ.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, trẻ ăn bổ sung sớm sẽ làm tăng gánh nặng cho bộ máy tiêu hóa,trong khi hệ tiêu hóa của trẻ còn non yếu làmảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa và hấp thu, sức khỏe và sự phát triển của trẻ.

Ngược lại, khi cho trẻ ăn bổ sung muộn, sữa mẹ không đủ đáp ứng nhu cầu thì trẻ cũng sẽ chậm tăng cân. Vì sữa mẹ sau 6 tháng không thể đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng ngày càng tăng lên của trẻ, nên cần phải cho trẻ ăn thêm thức ăn bổ sung. Ngoài việc bú sữa mẹ, trẻ cần được ăn thêm ít nhất là 1-2 bữa bột trong một ngày và số bữa ăn tùy theo độ tuổi.

Chăm sóc và nuôi dưỡng khi trẻ ốm

Chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ trước, trong, sau khi bị ốm rất quan trọng vì nó sẽ làm cho bệnh mau khỏi, mau phục hồi sức khỏe và tăng cường sức đề kháng đối với bệnh tật. Khi trẻ bị ốm: sốt, tiêu chảy,...thì nhu cầu năng lượng và các chất dinh dưỡng cần nhiều hơn bình thường, trong khi đó một số bà mẹ lại có quan niệm sai lầm bắt trẻ phải ăn kiêng khem như: không cho trẻ bú, không cho trẻ ăn dầu hoặc mỡ, không cho trẻ ăn chất đạm, không cho trẻ ăn rau xanh,chỉ cho ăn bột ngọt (đường),...vì sợ trẻ đi ngoài nhiều hơn. Trẻ bị sốt sẽ mất nước, nhưng không bù nước cho trẻ và uống nước Oresol, bắt trẻ ăn kiêng,... Sau khi khỏi bệnh, không cho trẻ ănnhiều hơn để trẻ mau chóng phục hồi sức khỏe. Chế độ ăn uống kiêng khem, bữa ăn của trẻ mất cân đối không đủ chất, chính vì vậy trẻ dễ bị nguy cơ suy dinh dưỡng.

Cho trẻ ăn quá nhiều chất bổ dưỡng

Nhu cầu chất đạm của trẻ từ 6-11 tháng tuổi là 2-2,2 g/kg/ngày hay từ 18-20 gam/ngày(tương ứng với 20-30g thịt/bữa). Nhu cầu dầu hoặc mỡ từ 1-2 thìa cà phê/bữa và rau xanh 1-2 thìa cà phê/bữa. Công thức một bữa bột cua cho trẻ 7-9 tháng tuổi gồm: Bột gạo tẻ 4 thìa cà phê, nước lọc cua 1 bát con, mỡ ăn 1 thìa cà phê, rau xanh giã nhỏ 2 thìa cà phê. Trong năm đầu, nhu cầu dinh dưỡng của trẻ rất cao cần thiết cho sự phát triển trong khi đó dạ dày của trẻ thì nhỏ, hệ tiêu hóa lại còn rất yếu, nếu nuôi dưỡng không tốt rất dễ bị tiêu chảy, kéo theo suy dinh dưỡng, còi xương. Vì vậy, các bà mẹ phải hết sức chú ý vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm trong khi lựa chọn thực phẩm, trong bảo quản/chế biến,...đồng thời cho trẻ ăn đúng nhu cầu cần thiết, tránh ăn quá nhiều chất bổ dưỡng.

Nếu khẩu phần ăn quá nhiều chất đạm, khiến hệ tiêu hóa non nớt phải làm việc mệt mỏi, dễ rối loạn tiêu hóa, gây phân sống, tiêu chảy,..

Nhỏ không được nuôi dưỡng/chăm sóc, lớn lên sẽ “nuôi dưỡng/chăm sóc bù”

Thực tế khoa học đã chứng minh suy dinh dưỡng trong giai đoạn phát triển quan trọng của con người-trước và trong quá trình mang thai và trong 2 năm đầu đời của trẻ đã lập trình cho mỗi cá nhân trong việc điều tiết tăng trưởng và ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ. Trẻ có não kém phát triển những năm đầu đời sẽ có nguy cơ về các bệnh của hệ thần kinh sau này: học tập kém, bỏ học sớm hơn, kỹ năng làm việc kém,...Nếu giai đoạn 1000 ngày vàng không được chăm sóc nuôi dưỡng tốt thì dù chúng ta có nỗ lực đến đâu cũng không thể bù đắp được vì hầu như mọi chuyện đã được “an bài”. Vì vậy, việc hỗ trợ dinh dưỡng ở giai đoạn này đạt kết quả tối ưu so với bất kỳ giai đoạn nào khác trong cuộc đời của trẻ.

Theo SKDS

Hiện nay, tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng thể nhẹ cân là 14,1%, suy dinh dưỡng thấp còi là 24,6%. 

Hiện nay, tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng thể nhẹ cân là 14,1%, suy dinh dưỡng thấp còi là 24,6%. Suy dinh dưỡng do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân từ những sai lầm trong nuôi dưỡng và chăm sóc trẻ của các bậc cha mẹ đã làm ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất, vận động và trí thông minh của trẻ.Sau đây là 5 sai lầm bà mẹ thường gặp khi nuôi con:

Không cho con bú sữa mẹ

Năm 2005, tỷ lệ nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ là 15,5%, hiện nay tỷ lệ này ở mức 19,6% và Việt Nam đang nằm trong nhóm có tỷ lệ nuôi con bằng sữa mẹ thấp.Theo kết quả nghiên cứu tại Kiến Thụy, Hải Phòng, tỷ lệ bà mẹ cho con bú sau sinh 1 giờ đầu là 55,2%, nhưng tỷ lệ bà mẹ cho con bú hoàn toàn trong 6 tháng đầu là 20,2%.

Mặc dù sữa mẹ có nhiều lợi ích cho trẻ, nhưng không phải bà mẹ nào cũng biết và thực hiện. Các yếu tố ảnh hưởng đến nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu thường là: mẹ phải đi làm sớm,  bà mẹ nghĩ rằng sữa của mình không tốt bằng sữa công thức, chuộng sữa ngoại, muốn giữ gìn vóc dáng,...

Không nên cho trẻ ăn quá nhiều chất đạm, dễ gây rối loạn tiêu hóa, phân sống...

Không nên cho trẻ ăn quá nhiều chất đạm, dễ gây rối loạn tiêu hóa, phân sống...

Ăn bổ sung quá sớm hoặc quá muộn

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới, thời điểm cho trẻ ăn bổ sung (ăn sam, ăn dặm) là khi trẻ tròn 6 tháng tuổi (180 ngày). Trẻ sau 6 tháng tuổi, nhu cầu tăng cao sữa mẹ không đáp ứng đủ vì vậy cần bổ sung thêm thức ăn cho trẻ.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, trẻ ăn bổ sung sớm sẽ làm tăng gánh nặng cho bộ máy tiêu hóa,trong khi hệ tiêu hóa của trẻ còn non yếu làmảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa và hấp thu, sức khỏe và sự phát triển của trẻ.

Ngược lại, khi cho trẻ ăn bổ sung muộn, sữa mẹ không đủ đáp ứng nhu cầu thì trẻ cũng sẽ chậm tăng cân. Vì sữa mẹ sau 6 tháng không thể đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng ngày càng tăng lên của trẻ, nên cần phải cho trẻ ăn thêm thức ăn bổ sung. Ngoài việc bú sữa mẹ, trẻ cần được ăn thêm ít nhất là 1-2 bữa bột trong một ngày và số bữa ăn tùy theo độ tuổi.

Chăm sóc và nuôi dưỡng khi trẻ ốm

Chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ trước, trong, sau khi bị ốm rất quan trọng vì nó sẽ làm cho bệnh mau khỏi, mau phục hồi sức khỏe và tăng cường sức đề kháng đối với bệnh tật. Khi trẻ bị ốm: sốt, tiêu chảy,...thì nhu cầu năng lượng và các chất dinh dưỡng cần nhiều hơn bình thường, trong khi đó một số bà mẹ lại có quan niệm sai lầm bắt trẻ phải ăn kiêng khem như: không cho trẻ bú, không cho trẻ ăn dầu hoặc mỡ, không cho trẻ ăn chất đạm, không cho trẻ ăn rau xanh,chỉ cho ăn bột ngọt (đường),...vì sợ trẻ đi ngoài nhiều hơn. Trẻ bị sốt sẽ mất nước, nhưng không bù nước cho trẻ và uống nước Oresol, bắt trẻ ăn kiêng,... Sau khi khỏi bệnh, không cho trẻ ănnhiều hơn để trẻ mau chóng phục hồi sức khỏe. Chế độ ăn uống kiêng khem, bữa ăn của trẻ mất cân đối không đủ chất, chính vì vậy trẻ dễ bị nguy cơ suy dinh dưỡng.

Cho trẻ ăn quá nhiều chất bổ dưỡng

Nhu cầu chất đạm của trẻ từ 6-11 tháng tuổi là 2-2,2 g/kg/ngày hay từ 18-20 gam/ngày(tương ứng với 20-30g thịt/bữa). Nhu cầu dầu hoặc mỡ từ 1-2 thìa cà phê/bữa và rau xanh 1-2 thìa cà phê/bữa. Công thức một bữa bột cua cho trẻ 7-9 tháng tuổi gồm: Bột gạo tẻ 4 thìa cà phê, nước lọc cua 1 bát con, mỡ ăn 1 thìa cà phê, rau xanh giã nhỏ 2 thìa cà phê. Trong năm đầu, nhu cầu dinh dưỡng của trẻ rất cao cần thiết cho sự phát triển trong khi đó dạ dày của trẻ thì nhỏ, hệ tiêu hóa lại còn rất yếu, nếu nuôi dưỡng không tốt rất dễ bị tiêu chảy, kéo theo suy dinh dưỡng, còi xương. Vì vậy, các bà mẹ phải hết sức chú ý vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm trong khi lựa chọn thực phẩm, trong bảo quản/chế biến,...đồng thời cho trẻ ăn đúng nhu cầu cần thiết, tránh ăn quá nhiều chất bổ dưỡng.

Nếu khẩu phần ăn quá nhiều chất đạm, khiến hệ tiêu hóa non nớt phải làm việc mệt mỏi, dễ rối loạn tiêu hóa, gây phân sống, tiêu chảy,..

Nhỏ không được nuôi dưỡng/chăm sóc, lớn lên sẽ “nuôi dưỡng/chăm sóc bù”

Thực tế khoa học đã chứng minh suy dinh dưỡng trong giai đoạn phát triển quan trọng của con người-trước và trong quá trình mang thai và trong 2 năm đầu đời của trẻ đã lập trình cho mỗi cá nhân trong việc điều tiết tăng trưởng và ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ. Trẻ có não kém phát triển những năm đầu đời sẽ có nguy cơ về các bệnh của hệ thần kinh sau này: học tập kém, bỏ học sớm hơn, kỹ năng làm việc kém,...Nếu giai đoạn 1000 ngày vàng không được chăm sóc nuôi dưỡng tốt thì dù chúng ta có nỗ lực đến đâu cũng không thể bù đắp được vì hầu như mọi chuyện đã được “an bài”. Vì vậy, việc hỗ trợ dinh dưỡng ở giai đoạn này đạt kết quả tối ưu so với bất kỳ giai đoạn nào khác trong cuộc đời của trẻ.

Theo SKDS

Gan nhiễm mỡ (còn gọi là thoái hóa mỡ gan) ngày càng có xu hướng gia tăng. Bệnh có thể dẫn đến xơ gan, thậm chí ung thư gan, vì vậy, không nên xem thường. Tuy nhiên, gan nhiễm mỡ có thể phòng ngừa được.

Tại sao gan bị nhiễm mỡ?

Gan được ví như một nhà máy lọc các chất độc của cơ thể đồng thời là cơ quan tổng hợp nhiều chất quan trọng cho cơ thể hoạt động bình thường. Tuy vậy, gan có thể mắc một số bệnh, trong đó có bệnh gan nhiễm mỡ. Gan nhiễm mỡ có thể do uống nhiều rượu (người nghiện rượu) hoặc mắc các bệnh về rối loạn chuyển hoá (đái tháo đường) hoặc sử dụng một số thuốc quá liều (tetracyclin, glucocorticoids, paracetamol…) hoặc do rối loạn về dinh dưỡng (hấp thu, bài tiết kém). Một số bệnh của gan rất dễ dẫn tới gan nhiễm mỡ như viêm gan, sốt rét (phá vỡ nhiều tế bào gan). Gan nhiễm mỡ có thể gặp ở người lười vận động, béo phì hoặc bị tác động xấu của tâm lý liên tục gây căng thẳng thần  kinh (stress). Bên cạnh đó, gan nhiễm mỡ liên quan khá chặt chẽ đến chế độ dinh dưỡng như ăn quá nhiều chất béo, nhiều đường hoặc quá ít chất đạm trong một thời gian. Trong hầu hết các trường hợp, chất béo ứ đọng chủ yếu là triglycerit, nhưng trong một số trường hợp, phospholipid chiếm đa số. Vì vậy, nếu các chỉ số về triglycerit hoặc phospholipid vượt quá chỉ số bình thường, rất có khả năng dẫn đến gan nhiễm mỡ.

Những người béo bụng dễ mắc gan nhiễm mỡ.

Những người béo bụng dễ mắc gan nhiễm mỡ.

Biểu hiện của bệnh

Người bị gan nhiễm mỡ hầu như không có triệu chứng gì. Một số bệnh nhân cảm thấy hơi mệt mỏi và suy nhược hoặc có cảm giác hơi tưng tức ở vùng dưới sườn bên phải. Do vậy, bệnh thường được phát hiện một cách tình cờ sau một xét nghiệm máu thường quy hoặc xác định bởi một bệnh khác thấy men gan SGOT (serum glutamic oxaloacetic transaminase), SGPT (serum glutamic pyruvic transaminase), GGT (gamma glutamyl transpeptidase) tăng cao hoặc sau khi được siêu âm, thấy gan nhiễm mỡ. Những người bị gan nhiễm mỡ đa số là không có triệu chứng gì chứng tỏ có tình trạng lắng đọng mỡ tại gan, bởi vì hiện tượng này xảy ra một cách từ từ nên các biểu hiện của nó cũng khó cảm nhận được. Chỉ khi nào tốc độ lắng đọng mỡ trong gan xảy ra nhanh, nhiều làm cho thể tích gan to ra, lúc đó bao gan sẽ căng ra và người bệnh mới có cảm giác đau tức hoặc nặng ở vùng gan. Một số trường hợp gan nhiễm mỡ nặng có thể có triệu chứng vàng da, đau bụng, buồn nôn, nôn và gan to nhẹ.

Để biết gan nhiễm mỡ cần xét nghiệm chức năng gan, mỡ máu (triglycerit, cholesterol), siêu âm gan. Để có kết quả chính xác, có thể chụp gan bằng kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính (CT), tốt hơn nữa là chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc sinh thiết gan khi thật cần thiết.

Hậu quả của gan nhiễm mỡ

Những trường hợp gan nhiễm mỡ không kèm viêm gan thường có một giai đoạn lâm sàng lành tính từ 10 - 15 năm, sau đó mới có thể xơ gan, nhưng nếu gan nhiễm mỡ ở người có tiền sử mắc bệnh viêm gan (viêm gan do virut), có đến 25% tiến triển đến xơ gan, thậm chí là ung thư gan với thời gian nhanh hơn. Nếu uống quá nhiều rượu trong một thời gian dài sẽ vượt quá khả năng xử lý chất độc của rượu làm cho gan bị nhiễm độc và dẫn đến gan nhiễm mỡ, từ đó có thể đưa đến xơ gan - một bệnh còn gặp nhiều khó khăn trong điều trị.

Nguyên tắc điều trị

Điều trị gan nhiễm mỡ là một quá trình và liên quan đến nguyên nhân gây bệnh. Khi gan đã bị bệnh (nhiễm mỡ) nếu không được điều trị đúng còn làm cho tình trạng bệnh của gan nặng thêm, vì vậy, cần được xác định bệnh và nguyên nhân gây bệnh, trên cơ sở đó sẽ được chỉ định điều trị theo phác đồ, người bệnh không nên tự mua thuốc điều trị, nhất là các loại thuốc không có nguồn gốc, chưa được công nhận của các nhà chuyên môn y dược học.

Lời khuyên của thầy thuốc

Do gan nhiễm mỡ bởi tích lũy quá nhiều lượng mỡ ở gan, do vậy, việc phòng bệnh nên lưu ý đến các nguyên nhân gây bệnh. Nếu bị thừa cân, béo phì nên áp dụng chế độ ăn hợp lý, giảm đường, mỡ, giảm các loại thực phẩm giàu cholesterol và triglycerit. Cụ thể, hạn chế dùng mỡ động vật (trừ dầu cá), hạn chế ăn phủ tạng, lòng động vật (lợn, gà, trâu, bò) thay vào đó là dùng dầu thực vật như dầu mè, dầu lạc, đậu nành... Tăng cường ăn cá vào các bữa ăn chính (mỗi tuần có khoảng từ 2 - 3 ngày ăn cá thay cho ăn thịt). Hạn chế hoặc bỏ rượu nhất là rượu tự nấu, tự pha chế. Tăng cường ăn các loại thực phẩm có tác dụng giảm mỡ máu như tỏi ta, giá đỗ, cà chua chín và ăn nhiều rau trong các bữa ăn chính, tráng miệng bằng các loại trái cây có nhiều sinh tố như cam, quýt, xoài, đu đủ, thanh long... Cần tăng cường vận động cơ thể với mọi hình thức khác nhau tùy theo điều kiện của từng người nhưng tốt nhất, dễ thực hiên nhất là đi bộ.

Theo SKDS

Bệnh tuyến giáp - có thể là suy giáp hoặc cường giáp - thường gặp ở phụ nữ và là nguyên nhân gây ra nhiều vấn đề về sức khoẻ như tăng cân và mất cân bằng hoocmon.

Nhưng điều này không có nghĩa là nam giới không bị mất cân bằng tuyến giáp. Mặc dù phụ nữ có nguy cơ cao bị các vấn đề về tuyến giáp, nhưng ngay cả nam giới cũng có thể bị bệnh. Dưới đây là những điều cần biết về suy giáp ở nam giới:

1.Suy giáp là bệnh thầm lặng có xu hướng tăng trong thời gian gần dây. Bên cạnh các triệu chứng suy giáp tương tự với ở phụ nữ như tăng cân, mệt mỏi, cholesterol cao và trầm cảm, ở nam giới bệnh còn có một số triệu chứng khác bao gồm giảm khối cơ, rối loạn cương dương, giảm ham muốn tình dục và rụng tóc.

2. Giống như phụ nữ, di truyền làm tăng nguy cơ các rối loạn tuyến giáp ở nam giới. Vì vậy, nếu bạn có tiền sử bệnh tuyến giáp hoặc bệnh tự miễn trong gia đình, bạn có nguy cơ cao bị bệnh tuyến giáp. Do đó, khi có bất cứ triệu chứng nào của cường giáp hoặc suy giáp, bạn cần đi khám. Các xét nghiệm như TSH, FT4, FT3 và các kháng thể peroxidase tuyến giáp (TPO) được khuyên dùng để kiểm tra chức năng tuyến giáp và sự xuất hiện của bệnh tự miễn.

3. Mặc dù bệnh tuyến giáp thường xảy ra ở nam giới nhiều tuổi, nhưng cũng có những yêu tố ngoại lệ. Lối sống không lành mạnh có thể ảnh hưởng tới hoạt động của tuyến giáp. Không chỉ là chế độ ăn và tập luyện, mức độ stress cao cũng ảnh hưởng tới tuyến thượng thận, dẫn đến tăng cường sản sinh cortisol, hormon stress. Điều này không chỉ gây ra sự mất cân bằng trong glucose máu mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới chức năng tuyến giáp.

4. Tuyến giáp kiểm soát một loạt các chức năng chuyển hóa bên cạnh việc cân bằng các hormon tuyến giáp trong cơ thể. Do vậy, việc tuân thủ một chế độ ăn uống cân bằng, tập luyện thường xuyên, bỏ thuốc và kiểm soát stress là những mẹo có thể giúp duy trì tuyến giáp khỏe mạnh. Tuy nhiên, điều quan trọng là cũng cần hấp thu muối i-ốt, đóng vai trò quan trọng trong sản xuất hormon tuyến giáp. Duy trì lượng i-ốt vừa đủ trong chế độ ăn uống và tận dụng tối đa khoáng chất vì nó có thể giúp ngăn ngừa các vấn đề tuyến giáp ở nam giới cũng như phụ nữ.

Theo SKDS

Bệnh tuyến giáp - có thể là suy giáp hoặc cường giáp - thường gặp ở phụ nữ và là nguyên nhân gây ra nhiều vấn đề về sức khoẻ như tăng cân và mất cân bằng hoocmon.

Bệnh tuyến giáp - có thể là suy giáp hoặc cường giáp - thường gặp ở phụ nữ và là nguyên nhân gây ra nhiều vấn đề về sức khoẻ như tăng cân và mất cân bằng hoocmon.

Nhưng điều này không có nghĩa là nam giới không bị mất cân bằng tuyến giáp. Mặc dù phụ nữ có nguy cơ cao bị các vấn đề về tuyến giáp, nhưng ngay cả nam giới cũng có thể bị bệnh. Dưới đây là những điều cần biết về suy giáp ở nam giới:

1.Suy giáp là bệnh thầm lặng có xu hướng tăng trong thời gian gần dây. Bên cạnh các triệu chứng suy giáp tương tự với ở phụ nữ như tăng cân, mệt mỏi, cholesterol cao và trầm cảm, ở nam giới bệnh còn có một số triệu chứng khác bao gồm giảm khối cơ, rối loạn cương dương, giảm ham muốn tình dục và rụng tóc.

2. Giống như phụ nữ, di truyền làm tăng nguy cơ các rối loạn tuyến giáp ở nam giới. Vì vậy, nếu bạn có tiền sử bệnh tuyến giáp hoặc bệnh tự miễn trong gia đình, bạn có nguy cơ cao bị bệnh tuyến giáp. Do đó, khi có bất cứ triệu chứng nào của cường giáp hoặc suy giáp, bạn cần đi khám. Các xét nghiệm như TSH, FT4, FT3 và các kháng thể peroxidase tuyến giáp (TPO) được khuyên dùng để kiểm tra chức năng tuyến giáp và sự xuất hiện của bệnh tự miễn.

3. Mặc dù bệnh tuyến giáp thường xảy ra ở nam giới nhiều tuổi, nhưng cũng có những yêu tố ngoại lệ. Lối sống không lành mạnh có thể ảnh hưởng tới hoạt động của tuyến giáp. Không chỉ là chế độ ăn và tập luyện, mức độ stress cao cũng ảnh hưởng tới tuyến thượng thận, dẫn đến tăng cường sản sinh cortisol, hormon stress. Điều này không chỉ gây ra sự mất cân bằng trong glucose máu mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới chức năng tuyến giáp.

4. Tuyến giáp kiểm soát một loạt các chức năng chuyển hóa bên cạnh việc cân bằng các hormon tuyến giáp trong cơ thể. Do vậy, việc tuân thủ một chế độ ăn uống cân bằng, tập luyện thường xuyên, bỏ thuốc và kiểm soát stress là những mẹo có thể giúp duy trì tuyến giáp khỏe mạnh. Tuy nhiên, điều quan trọng là cũng cần hấp thu muối i-ốt, đóng vai trò quan trọng trong sản xuất hormon tuyến giáp. Duy trì lượng i-ốt vừa đủ trong chế độ ăn uống và tận dụng tối đa khoáng chất vì nó có thể giúp ngăn ngừa các vấn đề tuyến giáp ở nam giới cũng như phụ nữ.

Theo SKDS

Bạn đã thực hiện mọi cách để thụ thai như quan hệ tình dục trong những ngày rụng trứng, ăn các loại thực phẩm lành mạnh, giảm cân, không hút thuốc lá và uống rượu, tập thể dục nhưng vẫn không có kết quả.

Trong trường hợp này, tình trạng khó thụ thai của bạn có thể do một số nguyên nhân sau:

Vệ sinh răng miệng kém: Vệ sinh răng miệng ảnh hưởng lớn đến khả năng sinh sản của bạn. Một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Periodontology đã chỉ ra rằng phụ nữ phải điều trị vô sinh có nhiều vấn đề liên quan đến chảy máu lợi và viêm nhiễm hơn so với những phụ nữ thụ thai tự nhiên. Do vậy, nếu bạn đang lên kế hoạch sinh con, bạn nên đánh răng và dùng chỉ nha khoa 2 lần/ngày để hạn chế các bệnh răng miệng. Ngoài ra, mang thai cũng tác động đến sức khỏe răng miệng do các thay đổi hoóc môn, bạn nên đi khám nha sĩ trong thời kỳ mang thai để xem liệu bạn có gặp các bệnh về răng miệng.

Sử dụng chất bôi trơn: Chất bôi trơn có thể khiến “cậu nhỏ” thâm nhập dễ dàng hơn và tăng thêm hưng phấn cho cuộc “yêu” của bạn. Tuy nhiên, một số chất bôi trơn kích thích hưng phấn có thể tiêu diệt tinh trùng. Vì vậy, nếu có vấn đề thụ thai và cảm thấy khô rát âm đạo, bạn nên lựa chọn chất bôi trơn không gây tổn hại cho tinh trùng sau khi tham khảo ý kiến của bác sĩ.

Thiếu axít folic: Nhiều phụ nữ không nhận thức được sự thiếu hụt axit folic cho đến khi quá muộn. Folate là một vitamin B tổng hợp thiết yếu mà cơ thể sử dụng để sản sinh các tế bào hồng cầu và rất quan trọng đối với sự phát triển của bào thai. Sử dụng các chế phẩm bổ sung axit folic trong quá trình thụ tinh có thể giúp bạn sớm thụ thai.

Ánh sáng nhân tạo: Theo một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Fertility and Sterility, tiếp xúc với ánh sáng nhân tạo ban đêm có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai và sự phát triển của thai nhi nếu bạn đang mang thai. Tiếp xúc với ánh sáng lờ mờ vào ban đêm sẽ hạn chế sự sản sinh melatonin, hóc môn tác động đến giấc ngủ và cũng bảo vệ trứng không bị tổn hại của các gốc tự do trong quá trình rụng trứng.

Sức khỏe của buồng trứng: Số lượng trứng trong buồng trứng bắt đầu suy giảm khi bạn lớn tuổi. Nếu bạn bị các bệnh như polýp hoặc u xơ, điều này khiến cho việc thụ thai trở nên khó khăn vì những polýp hoặc u xơ lành tính này có thể dẫn đến vô sinh. Bên cạnh sự suy giảm chức năng tuyến giáp – sự tiết ra ít hơn hoặc nhiều hơn của hóc môn của tuyến này cũng tác động đến sự rụng trứng khiến thụ thai trở nên khó khăn.

Các loại thuốc: sử dụng các loại thuốc chống trầm cảm và thuốc chống loạn thần thường xuyên sẽ ảnh hưởng đến sự tiết ra prolactin tác động đến sự rụng trứng. Do đó, bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ để đảm bảo các loại thuốc bạn đang sử dụng không ảnh hưởng đến khả năng thụ thai nếu bạn muốn sớm có con.

Ăn thức ăn nhanh: Một số chất dinh dưỡng cần thiết để tăng cường khả năng thụ thai bao gồm kẽm, axit folic, vitamin B6 và vitamin D cùng với lượng lớn chất béo không bão hòa đơn và một số các chất dinh dưỡng đa lượng và vi lượng khác. Ăn một chiếc bánh pizza hoặc bánh mỳ kẹp thịt sẽ không tốt cho bạn vì thức ăn nhanh chứa nhiều chất béo bão hòa và calo thừa có thể làm suy giảm hoạt động của các hóc môn sinh sản: progesterone và estrogen ở nữ giới và testosterone ở nam giới.

Hàm lượng cholesterol cao: Một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Endocrinology and Metabolism cho thấy phụ nữ có hàm lượng cholesterol tăng cao sẽ khó thụ thai hơn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng nếu cả vợ lẫn chồng có hàm lượng cholesterol cao thì cần phải can thiệp y tế và chăm sóc sức khỏe để giúp họ sinh con.

Theo SKDS

Bạn đã thực hiện mọi cách để thụ thai như quan hệ tình dục trong những ngày rụng trứng, ăn các loại thực phẩm lành mạnh, giảm cân, không hút thuốc lá và uống rượu, tập thể dục nhưng vẫn không có kết quả.

Bạn đã thực hiện mọi cách để thụ thai như quan hệ tình dục trong những ngày rụng trứng, ăn các loại thực phẩm lành mạnh, giảm cân, không hút thuốc lá và uống rượu, tập thể dục nhưng vẫn không có kết quả.

Trong trường hợp này, tình trạng khó thụ thai của bạn có thể do một số nguyên nhân sau:

Vệ sinh răng miệng kém: Vệ sinh răng miệng ảnh hưởng lớn đến khả năng sinh sản của bạn. Một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Periodontology đã chỉ ra rằng phụ nữ phải điều trị vô sinh có nhiều vấn đề liên quan đến chảy máu lợi và viêm nhiễm hơn so với những phụ nữ thụ thai tự nhiên. Do vậy, nếu bạn đang lên kế hoạch sinh con, bạn nên đánh răng và dùng chỉ nha khoa 2 lần/ngày để hạn chế các bệnh răng miệng. Ngoài ra, mang thai cũng tác động đến sức khỏe răng miệng do các thay đổi hoóc môn, bạn nên đi khám nha sĩ trong thời kỳ mang thai để xem liệu bạn có gặp các bệnh về răng miệng.

Sử dụng chất bôi trơn: Chất bôi trơn có thể khiến “cậu nhỏ” thâm nhập dễ dàng hơn và tăng thêm hưng phấn cho cuộc “yêu” của bạn. Tuy nhiên, một số chất bôi trơn kích thích hưng phấn có thể tiêu diệt tinh trùng. Vì vậy, nếu có vấn đề thụ thai và cảm thấy khô rát âm đạo, bạn nên lựa chọn chất bôi trơn không gây tổn hại cho tinh trùng sau khi tham khảo ý kiến của bác sĩ.

Thiếu axít folic: Nhiều phụ nữ không nhận thức được sự thiếu hụt axit folic cho đến khi quá muộn. Folate là một vitamin B tổng hợp thiết yếu mà cơ thể sử dụng để sản sinh các tế bào hồng cầu và rất quan trọng đối với sự phát triển của bào thai. Sử dụng các chế phẩm bổ sung axit folic trong quá trình thụ tinh có thể giúp bạn sớm thụ thai.

Ánh sáng nhân tạo: Theo một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Fertility and Sterility, tiếp xúc với ánh sáng nhân tạo ban đêm có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai và sự phát triển của thai nhi nếu bạn đang mang thai. Tiếp xúc với ánh sáng lờ mờ vào ban đêm sẽ hạn chế sự sản sinh melatonin, hóc môn tác động đến giấc ngủ và cũng bảo vệ trứng không bị tổn hại của các gốc tự do trong quá trình rụng trứng.

Sức khỏe của buồng trứng: Số lượng trứng trong buồng trứng bắt đầu suy giảm khi bạn lớn tuổi. Nếu bạn bị các bệnh như polýp hoặc u xơ, điều này khiến cho việc thụ thai trở nên khó khăn vì những polýp hoặc u xơ lành tính này có thể dẫn đến vô sinh. Bên cạnh sự suy giảm chức năng tuyến giáp – sự tiết ra ít hơn hoặc nhiều hơn của hóc môn của tuyến này cũng tác động đến sự rụng trứng khiến thụ thai trở nên khó khăn.

Các loại thuốc: sử dụng các loại thuốc chống trầm cảm và thuốc chống loạn thần thường xuyên sẽ ảnh hưởng đến sự tiết ra prolactin tác động đến sự rụng trứng. Do đó, bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ để đảm bảo các loại thuốc bạn đang sử dụng không ảnh hưởng đến khả năng thụ thai nếu bạn muốn sớm có con.

Ăn thức ăn nhanh: Một số chất dinh dưỡng cần thiết để tăng cường khả năng thụ thai bao gồm kẽm, axit folic, vitamin B6 và vitamin D cùng với lượng lớn chất béo không bão hòa đơn và một số các chất dinh dưỡng đa lượng và vi lượng khác. Ăn một chiếc bánh pizza hoặc bánh mỳ kẹp thịt sẽ không tốt cho bạn vì thức ăn nhanh chứa nhiều chất béo bão hòa và calo thừa có thể làm suy giảm hoạt động của các hóc môn sinh sản: progesterone và estrogen ở nữ giới và testosterone ở nam giới.

Hàm lượng cholesterol cao: Một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Endocrinology and Metabolism cho thấy phụ nữ có hàm lượng cholesterol tăng cao sẽ khó thụ thai hơn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng nếu cả vợ lẫn chồng có hàm lượng cholesterol cao thì cần phải can thiệp y tế và chăm sóc sức khỏe để giúp họ sinh con.

Theo SKDS

Hiện nay, số người mắc sốt xuất huyết (SXH) đang có xu hướng gia tăng cục bộ ở một số địa phương. Đây là thời điểm đầu mùa mưa, là điều kiện vô cùng thuận lợi để muỗi vằn truyền bệnh SXH phát triển.

Đáng lo ngại nhất là lứa tuổi trẻ em vì nếu trẻ bị mắc bệnh dễ bị nặng, do vậy, các bậc phụ huynh cần chăm sóc tốt cho đối tượng này.

Cách phát hiện bệnh SHX ở trẻ em

Bệnh sốt xuất huyết Dengue (SXHD) thường bắt đầu bằng triệu chứng sốt với các đặc điểm: sốt đột ngột, liên tục và sốt cao. Triệu chứng xuất huyết thường xảy ra sau khi bắt đầu sốt một vài ngày với biểu hiện rất đa dạng: chảy máu cam, chảy máu dưới da, nôn hay tiểu ra máu. Tuy nhiên, có những trẻ hoàn toàn không bị xuất huyết, bệnh chỉ biểu hiện với các triệu chứng sốt, ho, đau họng cho nên có thể nhầm với viêm họng. Bệnh SXHD xảy ra phức tạp, đặc biệt là biến chứng sốc có thể dẫn đến tử vong, vì vậy được chia thành 4 thể bệnh (cấp) để tiện cho việc theo dõi đánh giá và tiên lượng bệnh. Ở cấp 1, người bệnh chỉ sốt, chưa có triệu chứng xuất huyết. Cấp 2, người bệnh sốt có triệu chứng xuất huyết (xuất huyết dưới da, chảy máu cam, chảy máu chân răng, khạc ra máu, thậm chí nôn ra máu, tiểu ra máu hoặc kinh nguyệt kéo dài (nữ giới). Ở cấp 3, người bệnh bắt đầu có dấu hiệu sốc và cấp 4 thì đã bị sốc nặng. Đặc biệt, cần lưu ý là xuất huyết không phải là một triệu chứng bắt buộc, có hay không xuất huyết thì bệnh vẫn có thể xảy ra sốc. Sốc là biến chứng nguy kịch nhất của bệnh SXH. Đa số trẻ SXH bị tử vong là do sốc nặng. Sốc là một hội chứng (gồm nhiều triệu chứng) với sự thể hiện tụt nhiệt độ cơ thể (thân nhiệt giảm xuống dưới mức bình thường), nếu thân nhiệt giảm cùng với thời điểm của thuốc hạ nhiệt tác động mạnh thì rất nguy hiểm. Người bệnh có thể bị giảm tri giác, tinh thần biểu hiện kém lanh lợi, lờ đờ, thậm chí lơ mơ, mê sảng. Kèm theo các biểu hiện đó là tụt huyết áp. 

Phát hiện và chăm sóc trẻ sốt xuất huyết tại nhà 1

Muỗi mang virut SXH gây bệnh cho trẻ.

Chăm sóc trẻ bị SXH như thế nào?

Khi nghi ngờ bị SXH thì cần đưa trẻ đi khám ở cơ sở y tế gần nhất và khi đã được bác sĩ chẩn đoán là bị SXHD thì cần tuân theo sự tư vấn của bác sĩ. Trẻ sốt xuất huyết cấp 1 sẽ được điều trị tại nhà theo đơn, có hẹn ngày khám lại. Với cấp 2 thì trẻ có thể điều trị tại nhà có theo dõi chặt chẽ hoặc nhập viện nếu xét thấy cần thiết. Ở đây, cần lưu ý là “theo dõi” tại gia đình 24/24giờ chứ không phải cho về không cần can thiệp gì. Cần theo dõi nhiệt độ của trẻ bằng cách cặp nhiệt độ ở nách hoặc hậu môn hay cặp bên khóe miệng cứ vài giờ một lần. Trong trường hợp dùng cặp nhiệt độ điện tử thì trước khi cặp cho trẻ nên cặp thử trên người bình thường để đánh giá tính xác thực của dụng cụ điện tử dùng đo thân nhiệt, nếu thấy sai lệch thì nên thay bằng nhiệt kế thủy ngân. Cần cho trẻ nghỉ ngơi tuyệt đối, không nên để trẻ nô đùa nhiều và nên tránh dùng quần áo quá dày hoặc mặc nhiều áo quần hay ủ kín trẻ. Nếu nhiệt độ của trẻ trên 38oC, cần cho trẻ uống thuốc hạ nhiệt loại paracetamol đơn chất với liều lượng từ 10 - 15mg/kg trọng lượng cơ thể trẻ, cứ 6 giờ/lần nếu trẻ vẫn còn sốt cao. Sau khi uống thuốc hạ nhiệt 1 giờ, cần đo lại nhiệt độ. Tuyệt đối không dùng aspirin vì chất này sẽ làm rối loạn đông máu gây chảy máu kéo dài rất nguy hiểm cho người bị SXHD, đặc biệt là trẻ em. Nếu thân nhiệt của trẻ trên 37 độ, dưới 38 độ thì không cần cho trẻ uống thuốc hạ nhiệt mà chỉ cần lau mát cho trẻ bằng khăn nhúng nước ấm (nước có nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ của trẻ vài ba độ) để làm thoát nhiệt cho trẻ dễ dàng. Khi trẻ bị sốt cao trong một thời gian dài (trên 39độ) sẽ làm cho trẻ bị mất nước và các chất điện giải kèm theo, dẫn đến rối loạn thần kinh, thậm chí co giật. Vì vậy, cần cho trẻ uống nhiều nước để bù dắp lượng nước bị mất do sốt, nếu trẻ uống được nước pha từ oresol thì càng tốt. Nếu không có oresol, có thể cho trẻ uống nước gạo rang hoặc nước muối (cho 2 thìa cà phê muối ăn cùng với 8 thìa cà phê đường trong 1 lít nước đun sôi, để nguội, uống dần trong ngày). Nên cho trẻ uống thêm nước cam, chanh tươi để có thêm sinh tố C. Khi mắc bệnh, trẻ thường có triệu chứng nôn mửa, miệng nhạt, lười ăn hoặc không chịu ăn, làm cho trẻ ăn không đủ lượng thức ăn cần thiết nên dễ bị hạ đường huyết. 

Phát hiện và chăm sóc trẻ sốt xuất huyết tại nhà 2

Theo dõi thân nhiệt khi trẻ có biểu hiện sốt.

Để đảm bảo cho trẻ ăn đủ chất, cần tiếp tục cho trẻ ăn các thức ăn hàng ngày, dễ tiêu. Nếu trẻ ăn ít hoặc bị nôn mửa thì cần cho trẻ ăn nhiều bữa để cung cấp đủ năng lượng cho trẻ, tránh bị suy kiệt sau SXHD. Cần tránh các loại thức ăn có nhiều mỡ. Trẻ đang bú mẹ thì nên cho trẻ bú thêm số lần và kéo dài thêm thời gian. Cần dùng thêm sữa để cung cấp chất dinh dưỡng cho trẻ.

Phải đưa trẻ đến bệnh viện ngay

Nếu trẻ có dấu hiệu bất thường như hạ thân nhiệt, xuất huyết (xuất huyết dưới da, chảy máu cam, nôn ra máu…) phải khẩn trương cho trẻ đi bệnh viện ngay không được chần chừ.

Theo SKDS

Hiện nay, số người mắc sốt xuất huyết (SXH) đang có xu hướng gia tăng cục bộ ở một số địa phương. Đây là thời điểm đầu mùa mưa, là điều kiện vô cùng thuận lợi để muỗi vằn truyền bệnh SXH phát triển.

Hiện nay, số người mắc sốt xuất huyết (SXH) đang có xu hướng gia tăng cục bộ ở một số địa phương. Đây là thời điểm đầu mùa mưa, là điều kiện vô cùng thuận lợi để muỗi vằn truyền bệnh SXH phát triển.

Đáng lo ngại nhất là lứa tuổi trẻ em vì nếu trẻ bị mắc bệnh dễ bị nặng, do vậy, các bậc phụ huynh cần chăm sóc tốt cho đối tượng này.

Cách phát hiện bệnh SHX ở trẻ em

Bệnh sốt xuất huyết Dengue (SXHD) thường bắt đầu bằng triệu chứng sốt với các đặc điểm: sốt đột ngột, liên tục và sốt cao. Triệu chứng xuất huyết thường xảy ra sau khi bắt đầu sốt một vài ngày với biểu hiện rất đa dạng: chảy máu cam, chảy máu dưới da, nôn hay tiểu ra máu. Tuy nhiên, có những trẻ hoàn toàn không bị xuất huyết, bệnh chỉ biểu hiện với các triệu chứng sốt, ho, đau họng cho nên có thể nhầm với viêm họng. Bệnh SXHD xảy ra phức tạp, đặc biệt là biến chứng sốc có thể dẫn đến tử vong, vì vậy được chia thành 4 thể bệnh (cấp) để tiện cho việc theo dõi đánh giá và tiên lượng bệnh. Ở cấp 1, người bệnh chỉ sốt, chưa có triệu chứng xuất huyết. Cấp 2, người bệnh sốt có triệu chứng xuất huyết (xuất huyết dưới da, chảy máu cam, chảy máu chân răng, khạc ra máu, thậm chí nôn ra máu, tiểu ra máu hoặc kinh nguyệt kéo dài (nữ giới). Ở cấp 3, người bệnh bắt đầu có dấu hiệu sốc và cấp 4 thì đã bị sốc nặng. Đặc biệt, cần lưu ý là xuất huyết không phải là một triệu chứng bắt buộc, có hay không xuất huyết thì bệnh vẫn có thể xảy ra sốc. Sốc là biến chứng nguy kịch nhất của bệnh SXH. Đa số trẻ SXH bị tử vong là do sốc nặng. Sốc là một hội chứng (gồm nhiều triệu chứng) với sự thể hiện tụt nhiệt độ cơ thể (thân nhiệt giảm xuống dưới mức bình thường), nếu thân nhiệt giảm cùng với thời điểm của thuốc hạ nhiệt tác động mạnh thì rất nguy hiểm. Người bệnh có thể bị giảm tri giác, tinh thần biểu hiện kém lanh lợi, lờ đờ, thậm chí lơ mơ, mê sảng. Kèm theo các biểu hiện đó là tụt huyết áp. 

Phát hiện và chăm sóc trẻ sốt xuất huyết tại nhà 1

Muỗi mang virut SXH gây bệnh cho trẻ.

Chăm sóc trẻ bị SXH như thế nào?

Khi nghi ngờ bị SXH thì cần đưa trẻ đi khám ở cơ sở y tế gần nhất và khi đã được bác sĩ chẩn đoán là bị SXHD thì cần tuân theo sự tư vấn của bác sĩ. Trẻ sốt xuất huyết cấp 1 sẽ được điều trị tại nhà theo đơn, có hẹn ngày khám lại. Với cấp 2 thì trẻ có thể điều trị tại nhà có theo dõi chặt chẽ hoặc nhập viện nếu xét thấy cần thiết. Ở đây, cần lưu ý là “theo dõi” tại gia đình 24/24giờ chứ không phải cho về không cần can thiệp gì. Cần theo dõi nhiệt độ của trẻ bằng cách cặp nhiệt độ ở nách hoặc hậu môn hay cặp bên khóe miệng cứ vài giờ một lần. Trong trường hợp dùng cặp nhiệt độ điện tử thì trước khi cặp cho trẻ nên cặp thử trên người bình thường để đánh giá tính xác thực của dụng cụ điện tử dùng đo thân nhiệt, nếu thấy sai lệch thì nên thay bằng nhiệt kế thủy ngân. Cần cho trẻ nghỉ ngơi tuyệt đối, không nên để trẻ nô đùa nhiều và nên tránh dùng quần áo quá dày hoặc mặc nhiều áo quần hay ủ kín trẻ. Nếu nhiệt độ của trẻ trên 38oC, cần cho trẻ uống thuốc hạ nhiệt loại paracetamol đơn chất với liều lượng từ 10 - 15mg/kg trọng lượng cơ thể trẻ, cứ 6 giờ/lần nếu trẻ vẫn còn sốt cao. Sau khi uống thuốc hạ nhiệt 1 giờ, cần đo lại nhiệt độ. Tuyệt đối không dùng aspirin vì chất này sẽ làm rối loạn đông máu gây chảy máu kéo dài rất nguy hiểm cho người bị SXHD, đặc biệt là trẻ em. Nếu thân nhiệt của trẻ trên 37 độ, dưới 38 độ thì không cần cho trẻ uống thuốc hạ nhiệt mà chỉ cần lau mát cho trẻ bằng khăn nhúng nước ấm (nước có nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ của trẻ vài ba độ) để làm thoát nhiệt cho trẻ dễ dàng. Khi trẻ bị sốt cao trong một thời gian dài (trên 39độ) sẽ làm cho trẻ bị mất nước và các chất điện giải kèm theo, dẫn đến rối loạn thần kinh, thậm chí co giật. Vì vậy, cần cho trẻ uống nhiều nước để bù dắp lượng nước bị mất do sốt, nếu trẻ uống được nước pha từ oresol thì càng tốt. Nếu không có oresol, có thể cho trẻ uống nước gạo rang hoặc nước muối (cho 2 thìa cà phê muối ăn cùng với 8 thìa cà phê đường trong 1 lít nước đun sôi, để nguội, uống dần trong ngày). Nên cho trẻ uống thêm nước cam, chanh tươi để có thêm sinh tố C. Khi mắc bệnh, trẻ thường có triệu chứng nôn mửa, miệng nhạt, lười ăn hoặc không chịu ăn, làm cho trẻ ăn không đủ lượng thức ăn cần thiết nên dễ bị hạ đường huyết. 

Phát hiện và chăm sóc trẻ sốt xuất huyết tại nhà 2

Theo dõi thân nhiệt khi trẻ có biểu hiện sốt.

Để đảm bảo cho trẻ ăn đủ chất, cần tiếp tục cho trẻ ăn các thức ăn hàng ngày, dễ tiêu. Nếu trẻ ăn ít hoặc bị nôn mửa thì cần cho trẻ ăn nhiều bữa để cung cấp đủ năng lượng cho trẻ, tránh bị suy kiệt sau SXHD. Cần tránh các loại thức ăn có nhiều mỡ. Trẻ đang bú mẹ thì nên cho trẻ bú thêm số lần và kéo dài thêm thời gian. Cần dùng thêm sữa để cung cấp chất dinh dưỡng cho trẻ.

Phải đưa trẻ đến bệnh viện ngay

Nếu trẻ có dấu hiệu bất thường như hạ thân nhiệt, xuất huyết (xuất huyết dưới da, chảy máu cam, nôn ra máu…) phải khẩn trương cho trẻ đi bệnh viện ngay không được chần chừ.

Theo SKDS

Nghiên cứu của bác sỹ Sharad P.Paul cho biết: bạn có thể áp dụng các biện pháp sau đây để ngăn ngừa, cải thiện tình trạng sa sút trí tuệ ở người cao tuổi.

Đảm bảo giấc ngủ

Bác sĩ Paul cho biết: các bài tập giảm stress như yoga, thể dục dưỡng sinh…sẽ giúp ích rất nhiều cho giấc ngủ của người cao tuổi. Đồng thời áp dụng chế độ ăn kiêng, tránh các chất kích thích như nước trà, cà phê... vào buổi tối để không làm trầm trọng thêm sự mất ngủ.

Đảm bảo giấc ngủ giúp nồng độ beta-amyloid trong máu phòng bệnh Alzheimer

Đảm bảo giấc ngủ giúp nồng độ beta-amyloid trong máu phòng bệnh Alzheimer

Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc làm giảm nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ. Theo những nghiên cứu trước đây, những người ngủ ít có nồng độ beta-amyloid cao hơn. Đây là loại protein được cho là chất xúc tác trong bệnh Alzheimer, một trong những dạng bệnh mất trí nhớ phổ biến nhất.

Có chế độ dinh dưỡng lành mạnh

Theo bác sĩ Paul: để ngăn ngừa sa sút trí tuệ, chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải sẽ giúp ích cho mọi người chống sa sút trí tuệ. Chế độ ăn này thường là: ăn một lượng lớn trái cây, rau, dầu olive, đậu, ngũ cốc như lúa mì và gạo, cùng với lượng thịt đỏ tối thiểu, lượng rượu và sữa vừa phải. Nghiên cứu cho thấy những người lớn tuổi ăn theo chế độ ăn giống ở Địa Trung Hải đã cải thiện chất lượng và chức năng của não so với các loại thực phẩm khác. Những người ăn theo chế độ ăn Địa Trung Hải có sự khác biệt về nguy cơ mất trí nhớ so với người không ăn theo chế độ này.

Chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải sẽ giúp cho mọi người chống sa sút trí tuệ

Chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải sẽ giúp cho mọi người chống sa sút trí tuệ

Thường xuyên tập thể dục

Bác sĩ Paul cho rằng các hoạt động thể chất sẽ giúp bạn duy trì sự cân bằng trong cơ thể, giúp bạn giảm căng thẳng và hạ huyết áp. Bởi tình trạng huyết áp ổn định ở mức trung bình ( 120mmHg / 80mmHg ) là một trong những yếu tố giúp người cao tuổi duy trì sức khỏe và sự minh mẫn. Như vậy việc duy trì các hoạt động thể chất ở bất cứ độ tuổi nào cũng là một cách tuyệt vời để tránh sa sút trí tuệ.

Người cao tuổi thường xuyên tập thể dục giúp giảm nguy cơ sa sút trí tuệ

Người cao tuổi thường xuyên tập thể dục giúp giảm nguy cơ sa sút trí tuệ

Nên học ngoại ngữ

Bạn nghe có thể nghĩ : điều này có vẻ không liên quan đến tình trạng sa sút trí tuệ. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu đã chứng minh: việc học một ngôn ngữ mới có thể giúp não bộ của bạn làm việc nhiều hơn và chống lại sự khởi phát của chứng mất trí nhớ.

Bác sĩ Paul cho  biết : quá trình học tập và khám phá một ngôn ngữ mới kích thích các kết nối thần kinh mới trong não, điều này chủ yếu giúp cải thiện “đường truyền của nơ-ron thần kinh”.

người cao tuổi sống khỏe

Mặc dù việc học một ngôn ngữ mới là có lợi khi chúng ta già đi, thế nhưng tuổi tác cũng làm cho việc học tập này trở nên khó khăn hơn. Tuy nhiên bạn đừng nản, hãy thử học một thứ tiếng mà bạn thích như tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nga hay tiếng Trung…Bởi việc học sẽ giúp giảm nguy cơ mất trí nhớ khi chúng ta học những từ và kỹ năng mới.

Nói không với thuốc lá, thuốc lào

Việc từ bỏ hút thuốc lá thuốc lào, shisha và tránh hít phải khói từ những người hút thuốc là một trong những biện pháp hiệu quả nhất để làm giảm nguy cơ mắc sa sút trí tuệ, cải thiện tình trạng nhớ nhớ quên quên. Theo số liệu thống kê từ Tổ chức Alzheimer Quốc tế cho biết: người hút thuốc có nguy cơ mắc sa sút trí tuệ cao hơn 45% so với những người không hút thuốc, bao gồm cả hút thuốc lá chủ động và thụ động ( hít khói từ người hút thuốc). Vì vậy, phải nói không với thuốc lá, thuốc lào, shisha càng sớm càng tốt, theo đó bạn sẽ giảm được nguy cơ sa sút trí tuệ, lão hóa trí não.

Bỏ hút thuốc và tránh hít phải khói là một biện pháp hiệu quả nhất để giảm mắc sa sút trí tuệ

Hạn chế uống rượu bia

Cùng với việc bỏ hút thuốc, việc kiêng hẳn hoặc hạn chế uống rượu bia, nghĩa là giảm hẳn lượng chất cồn đưa vào cơ thể sẽ giúp giảm nguy cơ mất trí nhớ ở người cao tuổi. Bác sỹ Paul cho biết: “Tốt nhất là uống 1-2 ly mỗi ngày vì uống quá 3 ly rượu có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp của bạn”. Hơn thế nữa, việc uống rượu với số lượng vừa phải có thể làm giảm nguy cơ đột quỵ, nguy cơ mắc các bệnh tim mạch nhờ giảm khả năng hình thành các cục máu đông và làm giãn mạch máu. Cho nên nếu bạn không uống rượu, thì tốt nhất đừng thử với đồ uống này, vì lợi ích sức khỏe của bạn. Còn nếu bạn đã từng uống thì hãy thực hiện điều độ chỉ nên dùng 1-2 ly nhỏ mỗi ngày.

Hãy tìm cho mình một cuộc sống hạnh phúc để thấy cuộc đời ngọt ngào, dễ thương, bình an và mạnh mẽ hơn.

 

Suốt mùa đông năm đó tôi ở làng Castelmare, một làng gần như hoàn toàn bị tàn phá ở gần Livourne (Ý) và sáng nào tôi cũng gặp bà lão Maria Bendetti. Nhỏ con, mảnh khảnh, nhăn nheo, bà đi chân không, bận một chiếc áo đen đã bạc màu, thành hung hung đỏ, đầu quấn một chiếc khăn quàng đen, lọm khọm, vai mang nặng một cái gùi đan bằng miên liễu (osier). Mặt bà tóp lại, sạm đen, tiều tụy, ưu tư, mang những nét đau khổ, rầu rĩ, thất vọng.

Bà bán cá, những loài cá kỳ dị mà không ngon của Địa Trung Hải, dân làng chỉ sống bằng những con cá đó với ít mì ống. Tôi đã biết làng đó thời còn thái bình, dân chúng sung sướng và vô tư lự. Bây giờ ở công trường nhỏ xíu nhà cửa đã sập hết vì bom đạn, chỉ còn một đống gạch vụn, không nghe thấy tiếng cười, tiếng nhạc như hồi xưa nữa. Không khí phảng phất mùi hương hoa trúc đào, thành thử cảnh tượng thê thảm như một nghĩa địa, làm cho tôi đau lòng. Nơi đó trước kia thì thích biết bao, bây giờ chết rồi, cảnh tan hoang hoàn toàn đó thật xót xa, tuyệt vọng.

Hầu hết các thanh niên đã bỏ xứ đi nơi khác. Nhưng các ông già bà cả và trẻ con còn ở lại, họ lầm lũi đi trong cảnh đổ nát như những bóng ma, có mấy chiếc thuyền và mấy chiếc lưới rách vá víu bậy bạ, họ cực khổ lắm mới kiếm được miếng ăn, chỉ vừa đủ cho khỏi chết. Trong số những người ở lại, có bà Maria. Đôi khi bà dắt theo một em gái mười tuổi, chắc là cháu bà. Gầy ốm, rách rưới, em đi chân không, lon ton bên cạnh bà, vừa đi vừa rao:

"Cá đây! Cá tươi đây ! "

Như cố làm cho người ta tin rằng cá mới ở dưới nước lên. Tôi nhận xét hai bà cháu, mà không khỏi buồn rầu, lo ngại cho họ; họ có vẻ cố bám lấy một dĩ vãng đã qua, qua hẳn rồi Quả là một ảo vọng.

Một buổi sáng, khi họ đi qua công trường tan hoang, tôi hỏi chuyện họ. Trong chiến tranh họ đã thoát chết khi bị dội bom và bây giờ họ sống trong cái hầm ở hẻm Eustacia, khu nghèo nhất của làng mà không bị tàn phá. Vì trong lòng xót xa, đâm ra bi quan, tôi hỏi bà lão :

" Tại sao bà không đi nơi khác ? ở đây còn có tương lai gì nữa đâu?.:. Tàn phá hết rồi... Hết hẳn rồi " .

Bà lão làm thinh một chút rồi chậm chạp lắc đầu:

" Đây là quê hương của mình, với lại đâu có hết hẳn " .

Rồi hai bà cháu bước đi, tôi có cảm tưởng rằng họ vui vẻ nháy mắt với nhau, ra vẻ hóm hỉnh, biểu đồng tình. Thấy vậy tôi sinh ra tò mò. Mấy ngày sau, tôi bất giác dò xét xem họ đi đâu, không cố ý rình mò. Buổi sáng tôi thấy họ đi làm những công việc hàng ngày như mọi người, nhưng buổi chiều thì không thấy họ đâu hết. Mấy lần, sau bữa trưa, tôi đi qua hẻm Eustacia: căn phòng nhỏ của họ luôn vắng tanh. Có thể rằng hai bà cháu đó không chất phác như tôi tưởng chăng? Tại sao mà buổi chiều nào cũng đi khỏi nhà? Có làm gì ám muội không? Buôn lậu hoặc chợ đen? Vì nghi ngờ họ như vậy nên một buổi nọ, tôi bỏ hẳn giấc trưa trên bãi biển, lại hẻm Eustacia sớm hơn mọi lần.Tôi nấp dưới một cái cổng, rình căn nhà của bà lão. Tôi không phải đợi lâu. Khoảng một giờ trưa, hai bà cháu ở trong hầm bước ra, mỗi người đeo một cái giỏ không trên lưng; họ nắm tay nhau, vui vẻ, hăng hái lên đường. Tôi đi theo rình họ, như một tên trộm. Hai bà cháu lách qua đám nhà cửa đổ nát. Tới đầu làng, họ tiến vào một con đường mòn cháy nắng đưa xuống lòng sông cạn khô. Tôi đứng trên cao nhìn xuống bờ sông. Tôi ngạc nhiên làm sao, thấy nhiều người cuốc đất, xúc đất trong lòng sông lởm chởm những đá. Hai bà cháu đặt giỏ xuống rồi bắt đầu làm việc. Mới đầu tôi tưởng họ tìm bảo vật vàng bạc gì đó, rồi tôi thấy đứa cháu gái xúc một giỏ cát còn bà lão lựa kỹ từng phiến đá trắng vuông vức, bỏ vào giỏ. Khi giỏ đầy rồi, họ đeo lên lưng, chậm chạp leo cái dốc dựng đứng để lên bờ .Họ đi ngang sát chỗ tôi núp. Không biết họ có nhận thấy tôi không. Nếu có thì họ cũng không để lộ cho tôi thấy. Đợi cho họ đi qua rồi, tôi mới theo dõi. Con đường đưa tới chỗ cao nhất của làng, tới một cái đồi nhỏ bao quát cả miền chung quanh. Mấy lần đi chơi, tôi chưa bao giờ bước chân tới đó: đó là nơi duy nhất không bị tàn phá. Một nhóm người trong làng đương làm việc trong một bụi cây keo (acacia). Họ nói nhỏ nhẹ với nhau, không có những cử chỉ huênh hoang mà lặng lẽ trộn hồ, đục những phiến đá nhỏ nhắn, trắng và đẹp rồi sắp với nhau, chồng lên nhau thành những bức tường của một kiến trúc rộng lớn. Mới đầu tôi chưng hửng. Rồi đột nhiên tôi đoán được mục dịch của họ, họ tính xây cất cái gì. Tôi nghẹt thở. Những kẻ đó chỉ có mỗi một cái nhà đủ che mưa che nắng còn bao nhiêu đã mất hết, những ông già bà cả và trẻ con đó mà tôi tưởng chỉ là những bóng ma bất lực, hư ảo, vật vờ đã quyết tâm làm một công tác tập thể đầu tiên là tự lực xây cất một giáo đường mới mẻ, lộng lẫy. Không phải một nhà thờ nhỏ xấu xí tạp nhạp đâu, mà một chỗ thờ phụng qui mô, đẹp đẽ hơn tất cả những giáo đường cũ trong miền.

Bà lão và đứa cháu trút giỏ cát, đá xuống, nghỉ một chút để thở rồi lại trở xuống lòng sông. Khi đi ngang qua sát tôi, mồ hôi nhễ nhại trên trán, bà lão ngó lén tôi,cặp mắt đen và nghiêm nghị của bà có vẻ tươi cười dịu dàng mà bí mật, bề ngoài thì bình tĩnh mà bề trong thì ranh mãnh một cách hiền từ.
Bà có vẻ như bảo:

"Sao? Có thực là tương lai của tụi tôi đã hết hẳn chưa?"

Tất cả cuộc đời của bà hiện rõ trong vẻ nhìn đó, từ dĩ vãng, hiện tại tới tương lai. Một cuộc đời can đảm, nhẫn nại, một lòng tin tưởng bền bỉ, không gì lay chuyển nổi, một ý chí cam nhận cái gì không tránh được, nhất là quyết tâm tin tưởng. Tôi xấu hổ đứng trân trân ra đó trong khi hai bà cháu đi khuất trong đường mòn. Nghĩ rằng mình đã để cho niềm thất vọng lôi cuốn, tôi thấy đau nhói ở trong tim như có mũi dao đâm vào đó. Ừ thì tan hoang, đổ nát đấy nhưng đã làm sao? Nếu những người già lọm khọm như vậy và những người trẻ măng như vậy mà còn có lòng tin tưởng mãnh liệt thì thế giới vẫn còn có thể hy vọng được, hy vọng được ở tất cả.

Tôi đứng trên đồi một hồi lâu. Sau cùng khi tôi xuống đồi, lòng đã bình tĩnh, phấn khởi rồi thì ngôi sao Hôm hiện lên, tuy còn lờ mờ nhưng đã lấp lánh trên nền trời vô biên và làng xóm chìm dần sau làn sương nhẹ từ biển bốc lên. Nhưng ở "cái nơi tâm linh còn bừng bừng đó", tôi thấy tất cả các ngọn lửa chiếu ra rực rỡ.

(ST) 

Author Name

Biểu mẫu liên hệ

Tên

Email *

Thông báo *

Được tạo bởi Blogger.